رشد سريع قد در دوران نوجواني

حدوداً 1 تا 2 سال بعد از شروع علايم ظاهري بلوغ ( بزرگ شدن بيضه ها و در آمدن موهاي اطراف محل ادرار ) سرعت رشد قد افزايش مي يابد و در حدود سن 5/13 تا 14 سالگي طول قد شديدا افزايش مي يابد و به اصطلاح نوجوان دچار يك جهش رشدي مي شود . بطوريكه در اين زمان قد نوجوان ظرف يك سال حدود 6 تا 11 سانتيمتر افزايش مي يابد و پس از دوباره كم كم رشد قد آهسته مي شود.

*** سوال : رشد قد تا چند سالگي ادامه مي يابد و در كل دوران بلوغ چند سانتي متر به طول قد نوجوان اضافه مي شود ؟

جواب : در پسران رشد قد تا حدود 18 تا 20 سالگي ادامه مي يابد و از زمان شروع بلوغ تا كامل شدن آن به طور متوسط 25 تا 28 سانتي متر قد نوجوان بيشتر مي شود .

*** سوال : چرا قد و جثه دختران در شروع بلوغ از پسران هم سن و سال خود بيشتر است ؟

جواب : به طور كلي بلوغ و نيز شروع افزايش قد در دختران حدود 2 سال زودتر از پسران رخ مي دهد. و به همين دليل دختران در سنين اول يا دوم راهنمايي بزرگتر از پسران هم سن و سال خود وي باشند.

*** سوال : با توجه به اينكه ميزان و طول مدت افزايش قد در دوران بلوغ در دختران و پسران به يك اندازه است . پس چرا بعد از تمام شدن بلوغ قد مردان بيشتر از زنان مي شود ؟

جواب : چون قد پسران در شروع بلوغ بيشتر از قد دختران است . همانطور كه گفته شد دختران 2 سال زرودتر از از پسران بالغ مي شوند. مثلا اگر قد دختري كه در 10 سالگي كه شروع به بالغ شدن كرده است 145 سانتي متر باشد ، لذا قد او در پايان دوران بلوغ حدود 170 سانتي متر خواهد شد اما اگر پسري در 10 سالگي 145 سانتي متر قد داشته باشد و در 12 سالگي شروع به بالغ شدن بكند ، قد او در شروع بلوغ حدود 155 سانتي متر بوده و در پايان بلوغ به ححدود 180 سانتي متر خواهد رسيد.. به همين دليل قد مردان عموما و نه هميشه 10 سانتي متر بيشتر از دختران است.

*** سوال : چه عواملي در مشخص كردن قد نهايي نوجوانان نقش داشته و موثرند ؟

جواب : قد يكي از خصوصياتي است كه عوامل زيادي در مقدار آن نقش دارند و راس آنها ارث و نژاد قرار دارد. ساير مواردي كه موثر بوده و اهميت ميزان قد تاثير دارد عبارتند از : جنسيت ( مرد يا زن بودن ) ، تغذيه مناسب ، و فعاليت هاي بدني و ورزش؛

*** سوال : پسر من در سن 10 سالگي قد متوسطي داشت و حتي كمي چاق بود ، اما در حال حاضر كه 14 سال سن دارد اگرچه بلند قد شده است ولي در مقابل لاغر شده است ، آيا اين مسئله به خاطر بدي تغذيه است يا مشكل ديگري دارد ؟

جواب : معمولا خير ؛ در دوران بلوغ سرعت افزايش قد كمي بيشتر از افزايش قد است و به همين دليل تقريبا تمامي نوجوانان با رسيدن به سن رشد قد ، كمي لاغر به نظر خواهند رسيد ؛ ولي كم كم با كاهش سرعت رشد قد و تغذيه مناسب ، وزن و قدشان به حد عادي خواهد رسيد . البته زماني شخص كم وزن و لاغر نشان داده مي شود كه نسبت وزن به قد آنها كمتر از حد معمول مي باشد . به عنوان يك قاعده ي كلي ، اگر فرزندتان از تغذيه خوب برخوردار است و شاداب و سرحال است و ناراحتي خاص ديگري ندارد ، لاغري او طبيعي است و نگران نباشيد . اما اگر ناراحتي و علائم ديگري نظير تپش قلب ، عرق بيش از حد و فراوان ، و عدم تحمل گرما و غيره دارد ، بهتر است به يك پزشك مراجعه شود .

*** سوال : من پسري 14 ساله هستم و اگر چه قدم بلند است ولي دست و پاهايم بيش از تنه بلند شده است و يك ظاهر ناخوشايند پيدا كرده ام . علت آن چيست و آيا نياز به درمان دارد ؟

جواب : تا اواسط بلوغ ؛ سرعت رشد اندام دست و پاها بيشتر از تنه است اما به مرور زمان تنه نيز رشد مناسب خود را خواهد كرد و در حدود 15 تا 18 سالگي نسبت آنها به حد طبيعي خواهد رسيد و نبايستي نگران اين مسئله باشد.

*** سوال : من پسري 13 ساله هستم و نسبت به هم سن و سالانم كوتاه قدتر هستم و هنوز علايم بلوغ نيز در من ظاهر نشده است . علت آن چيست و چه كار بايد انجام دهم ؟

جواب : در اصل چند نوع كوتاه قدي وجود دارد يكي ارثي يعني خانوادگي ، دوم تاخير بدن در رشد و ديگري مرضي يا غير عادي . در كوتاه قدي ارثي و خانوادگي ، پدر يا مادر نيز كوتاه قد هستند و سرعت رشد قد نيز در حد طبيعي است و شخص در سن و سال معمول و طبيعي بالغ مي شود. در نوع دوم يعني تاخير بدن در رشد ، قد نوجوان نسبت به هم سن و سالان خود بسيار كمتر است و در ضمن نيز دير تر بالغ مي شوند ولي در نهايت قد آنها رشد كافي پيدا كرده و تقريبا به اندازه ي هم سن و سالان خود مي رسند كه اين تاخير در سنين بين 14 تا 19 سالگي اتفاق مي افتد. در صورت وجود نوع سوم يعني بيماري و مرضي غير عادي ، مراجعه به پزشك توصيه مي گردد.

تغيـير صـدا

يكـي از آشكارترين تغيـيرات دوران بلـوغ  مخصـوصاً در پـسر ها ، تغيـير صدا اسـت . تـا قبـل از دوران نوجـواني تفاوت چنـداني ميـان تـن و كيفـيت صـداي دختـران و پسـران  وجود ندارد  امـا بـا شـروع بلـوغ به دليـل افزايـش حجم حلـق  و حنجـره  و كلفت و طولانـي شـدن  تـار هاي صـوتي  صـدا سنگيـن و طنيـن دار مي شـود  و در پسـران به دليل رشـد بيشتر قفسـه ي سيـنه ، حنـجره و تـار هاي صـوتي  صـ‌دا بـم مي شـود . تغيـير كيفـيت صـدا معـمولا در 13 تـا 14 سالـگي شـروع مي شـود  و از11/5 سالـگي تا 16 سالـگي طبيـعي است.

منــى‏

منى، به مايع غليظى گفته مى‏شود كه از غدد تناسلى مرد، به وسيله نزديكى يا احتلام و يا استمنا بيرون مى ‏آيد. خروج منى در زن و مرد تفاوت دارد و در مرد، داراى سه نشانه زير است:

1. همراه با شهوت است.

2. با جستن بيرون مى‏ آيد.

3. بدن پس از آن سست مى‏ شود. اگر هيچ يك از اين نشانه‏هاى سه گانه و يا يكى از آنها در آن نبود، حكم به منى نمى‏شود؛ مگر آن كه از راه ديگرى يقين به منى بودن آن پيدا شود.

در زن، اگر خروج ترشحات، همراه با شهوت (اوج لذت جنسى) باشد، حكم به جنابت مى‏شود و لازم نيست با جستن بيرون آيد و بدن سست شود و اگر بدون شهوت باشد، حكم به منى نمى‏شود؛ مگر آن كه از راه ديگرى يقين به منى بودن آن پيدا شود.

جنابــت‏

جنابت در اصل، اسم مصدر از اجناب و به معناى دورى است و در اصطلاح، به حالت نجاست باطنى گفته مى‏شود كه پس از نزديكى يا خروج منى حاصل مى‏شود. انسان جنب، از آن جهت كه بدون طهارت و غسل، از نزديك شدن به نماز منع و نهى گرديده، جنب ناميده شده است. به طور كلى، انسان به دو چيز جنب مى‏شود؛ يكى آميزش جنسى به شرط دخول، نسبت به مرد و زن [اگرچه منى بيرون نيايد] و ديگرى بيرون آمدن منى؛ در خواب باشد يا بيدارى؛ كم باشد يا زياد؛ با شهوت باشد يا بى‏ شهوت و با اختيار باشد يا بى‏اختيار. هر يك از دو مشخصه ياد شده، به تنهايى باعث وجوب غسل جنابت مى‏گردد. بنابراين، ممكن است مرد با همسر خود نزديكى كند و منى از او بيرون نيايد كه در اين صورت نيز بر هر دوى آنان غسل واجب مى‏شود.

احتــلام‏

احتلام، از واژه حلم و به معناى خواب ديدن با لذت جنسى است؛ خواه اين خواب، باعث انزال منى شود يا نشود؛ ولى در اصطلاح شرعى، احتلام، اخص از احتلام لغوى است؛ به اين معنا كه هرگاه در خواب، از شخص، منى خارج شود، شخص محتلم شده است و در اين صورت، بايد براى نماز، غسل جنابت انجام دهد.

استبــرا

استبرا در لغت به معناى پاكى خواستن است و در اصطلاح، به عملى گفته مى‏شود كه مرد بعد از بيرون آمدن بول انجام مى‏دهد و كيفيت آن به اين ترتيب است كه سه بار با انگشت ميانه دست چپ از مخرج غائط تا بيخ آلت بكشد و بعد با شَست و انگشت ابهام، زير آلت گذاشته، سه بار تا ختنه‏گاه بكشد و سپس سه بار سر آلت را فشار دهد. اين عمل، براى مرد مستحب است و فايده‏اش آن است كه اگر آب مشكوكى بعد از آن از شخص خارج شود، پاك است و وضو را هم باطل نمى‏كند؛ اما اگر استبرا نكند و چنين آبى از او خارج شود، بايد وضو را اعاده كند و محل را بشويد.

يك نوع استبراى ديگر نيز به نام استبراى از منى وجود دارد كه با بول كردن حاصل مى‏شود و فايده‏اش آن است كه اگر آب مشكوكى بعد از آن خارج شود و انسان نداند منى است يا يكى از آب‏هاى پاك، غسل ندارد و اگر استبرا نكند و احتمال دهد ذرات منى در مجرا باقى بوده، همراه بول يا رطوبت ديگرى خارج شده، بايد دوباره غسل كند. براى بانوان، استبرا وجود ندارد و اگر رطوبتى از آنان بيرون آيد و در پاكى و نجاست آن شك كنند، پاك مى‏باشد و وضو و غسل آنان را نيز باطل نمى‏كند.

استمنا

استمنا آن است كه انسان با خود يا ديگرى كارى كند كه از او منى بيرون آيد؛ لازم نيست اين عمل با وسيله‏اى انجام گيرد؛ بلكه ممكن است با نگاه به عكس مبتذل يا فكر ملاعبه، معاشقه و نزديكى با جنس مخالف نيز استمنا و خودارضايى صورت گيرد. اين عمل، گناهى بزرگ و حرام است و در صورت خروج منى، روزه شخص باطل و غسل جنابت بر او واجب مى‏شود و اگر با اين عمل، منى بيرون نيايد، هر چند شخص مرتكب گناه شده است، ولى روزه‏اش باطل نيست و غسل هم ندارد.

استمنا، كفاره ندارد؛ ولى بايد توبه كند و از اين كار دست بردارد. اگر شخصى كه استمنا كرده، نزد قاضى اقرار كند يا دو نفر عادل، نزد قاضى شهادت بدهند، قاضى او را تعزير مى‏كند؛ يعنى به مقدارى كه مصلحت مى‏داند، به او تازيانه مى‏زند؛ البته در اين گونه موارد لازم نيست شخص به گناه خود اقرار كند و بر ديگران نيز لازم نيست كه نزد قاضى آبروى او را ببرند.

مَــذْىْ‏

مذى، در اصل، به معناى آبى است كه از روزنه حوض بيرون مى‏رود و در اصطلاح، به آبى مى‏گويند كه بعد از ملاعبه و بازى كردن با همسر يا شخص ديگر، از شخص بيرون مى‏ آيد. اين رطوبت، در صورتى كه مجرا آلوده به بول و منى نباشد، پاك است.

وَذْىْ‏

وذى، در اصل، از وذيه به معناى آب كم گرفته شده است و در اصطلاح، به آبى مى‏گويند كه بعد از منى بيرون مى‏آيد. اين رطوبت، در صورتى كه مجرا آلوده به بول و منى نباشد، پاك است.

وَدْىْ‏

ودى، در اصل، به معناى جارى شدن آب و غير آن است و در اصطلاح، به آبى مى‏گويند كه بعد از بول بيرون مى‏آيد و كمى سفيد و چسبنده است. اين رطوبت، در صورتى كه مجرا آلوده به بول و منى نباشد، پاك است.

آه چه بسیار کمند دوستان واقعی!؟ ........

نه تنها ما بلكه هر انساني به تنهايي و به دور از جامعه نمي تواند زندگي كند و به اين جهت در طول زندگي نيازمند دوستاني صميمي و دلسوز است . در واقع عاجز كسي است كه نتواند در طول زندگي براي خود دوستي با وفا و رفيقي همراه پيدا نمايد ، و عاجزتر از اين شخصي است  كه دوست مهرباني داشته باشد و به خاطر رفتار بد خود ، او را از خودش دور كرده باشد .زندگي شاد و به يادماندني در دوره ي نوجواني داشتن دوستي امين ، مهربان ، دلسوز و باوفاست ؛ نه اينكه انسان با هر فردي  دست رفاقت داده و پس از گذشت مدتي او چنين ضربه ي زيان آور به آدمي وارد سازد.آه كه چه بسيار كم هستند دوستان واقعي!

آنها كه همچون مرواريد كمياب و نايابند.

يكي از راه هاي شناخت افراد و قضاوت در باره ي آنها ملاحظه ي دوستان آنهاست ؛ چرا كه خصوصيات اخلاقي قابل سرايت به ديگران است ، پس اگر همنشين و دوست شما فردي سالم و پاك باشد قضاوت ديگران نسبت به شما مثبت و خوب و اگر او فردي آلوده و فاسد باشد قضاوت آنها نسبت  به شما منفي و بد خواهد بود.

تو اول بگو با چه كس زيستي           كه تا من بگويم كه تو كيستي !؟

يك  قطعه پارچه به خودي خود ارزشي ندارد كه مردم » را ببوسند ، اما وقتي آن را به دور خانه ي خدا آويزان مي كنند ، به خاطر همنشيني با آن خانه ي با عظمت ، آن پارچه هم عزيز و گرانبها مي شود.

جامه ي كعبه را كه مي بوسند           او نه از كرم پيله نامي شد

با عزيزي نشست روزي چند                لاجرم همچون او گرامي شد

و بر عكس اگر آن فرد انساني بدذات و بدكردار باشد دوستش نيز به رنگ او در آمده ، كم كم به بدي و فساد كشيده خواهد شد.

پسر نوح با بدان بنشست                           خانـدان نبـوتش گـم شـد

سگ اصحاب كهف روزي چند             پي نيكان گرفت و مردم شد

خداي مهربان در كتاب مهرباني قرآن كريم از قول  عده اي كه دچار عذاب جهنم مي شوند نقل مي فرمايد كه آنها مي گويند : (( واي بر من! اي كاش فلان شخص را به عنوان دوست بر نگزيده بودم كه رفاقت او مرا از پيروي قران محروم ساخته وگمراه گردانيد ))

اما يك دوست واقعي و صميمي بايد صفاتي داشته باشد كه برخي از اين صفات عبارتند از :

1- برخورد ظاهري و باطني او با شما هماهنگ باشد و محبت قلبي وظاهريش نسبت به شما يكنواخت  باشد . طوري نباشد كه در ظاهر خود را ياري صميمي جلوه دهد و براي انسان دائما با زبانش بميرد و فدا شود ،اما كينه ي  انسان را در دل داشته باشد ودر نبود شما بدگويي نمايد .و خلاصه اين كه داراي روحيه نفاق و دورويي نباشد .

2- پيشرفت وعزت شما را عظمت خودش ،و نابودي و خواري شما را ذلت خود حساب كند ؛و در حقيقت خود را با شما يك جان در دو بدن بداند . آنچه را براي خود ناپسند مي داند براي شما هم نا پسند دانسته ،وهر چه رابراي خودش مي پسندد براي شما هم همان را بخواهد.

3- حوادث روزگار رفتار او را نسبت به شما تغيير ندهد. اين طور نباشد كه الان كه فردي تنگدست است با شما رفاقت كرده اما همين كه مقداري وضع زندگيش خوب شد دوستي هاي قديمي را به فراموشي بسپارد. در واقع همانطور كه در راحتي ها با انسان همراه است ، در سختي هاي زندگي انسان نيز همراه انسان باشد .

از رفاقت با افراد خسيس و بخيل كه حاضر نيستند خيرشان به آدم برسد بايد دوري كرد . گويند فردي در كنار خيابان ايستاده بود و گريه مي كرد ، دوستش  در حالي كه چند قرص نان در دستش بود با او برخورد كرد و چون ديد او در حال گريه كردن است او نيز شروع كرد به گريه كردن ! رفيقش گفت : تو چرا  گريه مي كني ؟! گفت : چون ديدم تو داري گريه مي كني من هم براي همدردي با تو گريه كردم؛ آن فرد گفت : گريه ي من به خاطر گرسنگي است ، تو يك قرص از اين نان ها را به من بده من ديگر گريه نمي كنم ؛ گفت : به خدا قسم  اگر تا فردا هم بخواهي برايت گريه مي كنم اما به تو نان نمي دهم!!

4- زشتي ها و بدي ها را گوشزد كند و چون آيينه اي باشد كه وقتي در آن نگاه كردي عيب هاي تو را نشان دهد ، نه اينكه به خاطر جلب رضايت شما هر كار جلفي را كه انجام دادي با تمام چاپلوسي تمجيد كرده و آن كار را خوب نشان دهد. امام صادق ( ع ) مي فرمايند : *بهترين دوستانم در نظر من كسي است كه عيب هاي مرا به من تذكر دهد*

5- داراي صفاتي مانند دورويي ، خيانت ، خبرچيني و صفت هاي پليد ديگري نباشد.؛ چرا كه اين صفات مانند بيماري واگيرداري به انسان سرايت مي كند .در حقيقت دوست ناباب پس از چندي ايمان و اخلاق انسان را به تباهي مي كشاند.

تا تواني مي گـريز از يار بد                  يار بد بدتـر بود از مــار بد

مار بد تنها تو را بر جان زند                يار بد هم دين و هم ايمان زند

كسي كه امروز به خاطر جلب رضايت انسان در حق ديگران خيانت و ستمي كند ، فردا به خود انسان نيز خيانت مي كند؛ اگر از ديگران پيش ما بد گويي كرد ، بدون شك روزگاري  نه چندان دور از ما هم نزد ديگران سخن چيني و بد گويي مي كند.

6- دوست صميمي بايد فردي رازدار باشد . زيرا كه انسان وقتي با  كسي همدم شد خواه ناخواه كمي از راز خود را براي او مي گويد و سفره ي دلش را براي او باز مي كند.اگر چه خوب است كه انسان در دوست داشتن ديگران ميانه روي و اعتدال را داشته و راز هاي زندگي خود را به ديگران نگويد؛ چرا كه هر رازي  كه از ميان دو لب خارج شد ديگر به صورت راز باقي نمي ماند و حتما روزي افشا و باز خواهد شد.مولاي مهرباني حضرت علي ( ع ) در اين باره مي فرمايند : * به دوست خود به مقدار متعارف علاقمند شو ، چرا كه چه بسا روزي دشمن تو گردد؛ همچنين با دشمنت در حد معمول كينه داشته باش ! چرا كه روزي دوست تو گردد.

7- شخصي گيج و نادان نباشد ؛ چرا كه دوست نادان و احمق انسان را ناخود آگاه به تباهي و بدبختي مي كشاند؛ او ممكن است قصد خدمت به دوسش را داشته باشد ، اما در اثر حماقت او را به درد سر و زحمت زياد مي اندازد.

8- با دشمن انسان همنشين و همدم نباشد؛ چون چنين دوستي در حقيقت  در رفاقتش با انسان خالص و يك رنگ نيست و به فرموده ي امام علي ( ع) با اين كارش در حق دوست خود دشمني مي كند.

بهداشت ناخن مانند بهداشت پوست رابطه ي تنگاتنگي با بهداشت عمومي بدن دارد . سوء تغذيه باعث پوست انداختن ، ترك برداشتن يا شكستن ناخن ها مي شسود.در بعضي از بيماري ها و يا صدمات ، برآمدگيها و يا فرورفتگي هايي در ناخن ايجاد ميشود.

شكل ظاهري ناخنها مي تواند نشانگر بعضي حالات بيماري زا باشد. براي مثال ناخن قاشقي در كمبود آهن و كم خوني ناشي از آن ديده مي شود.براي رعايت بهداشت و حفظ سلامت ناخنها توصيه هاي زير بايد جدي گرفته شود:

1-پوست طراف ناخن بايد صاف و نرم و بدون ترك باشد.در صورتيكه پوست اطراف ناخن خشك است مي توان شبها آن را با وازلين چرب كرد . پوسته هاي ريز اطراف ناخن را نبايد با اشياء تيز تراشيد.

2-ناخن ها هميشه بايد كوتاه باشند . زيرا ناخن بلند محل اجتماع ميكروبها و انواع آلودگيهاست.همچنين ناخن بلند در معرض شكستن قرار دارد. ناخنها را بايد به شكل هلالي كوتاه كرد تا گوشه هاي آنها در پوست فرو نرود. فرو رفتن ناخن در پوست كنار آن موجب التهاب و تجمع  چركي به نام آبسه مي شود كه نياز به مراقبتهاي پزشكي دارد. اين حالت به خصوص در انگشتان پا ايجاد ميشود و علت آن درست كوتاه نكردن ناخنها و پوشيدن كفش تنگ يا نوك باريك است و محيط بسته ي كفش نا مناسب و تعريق پا محيط را براي رشد ميكروبها و عفوني شدن آن فراهم مي كند .

3-از وارد آمدن ضربه هاي شديد به ناخن بايد جلوگيري شود ، زيرا ممكن است باعث خرابي و افتادن ناخن شود و يا روي رشد آن اثر گذاشته  و آنرا متوقف كند.

4-براي تميز كردن زير ناخن از وسايل مناسب استفاده شود .اين كار با ملايمت بسيار انجام پذيرد.

5-جويدن ناخن يكي از عادت هاي ناپسند و غير بهداشتي است. گاهي علت جويدن ناخن اضطراب و نگراني است. علت آْن هر چه باشد بايد ترك شود.در ضمن بايد ناخنها را هميشه كوتاه نگه داشت تا با دندانها قابل  جويدن نباشد.

6-در مراقبت از ناخن ها كوتاهي نشود . در صورتيكه  ناخن انگشتهاي دست بيفتد 5/3 تا 5/5 ماه طول مي كشد تا به طور كامل رشد كند . اين زمان براي ناخن انگشت هاي پا 6 تا 8 ماه است.